Δευτέρα 16 Σεπτεμβρίου 2019 11:51
MedInfo
Εκτύπωση σελίδας  Στείλ'το σε φίλο 
 


Θεματική Αναζήτηση:


Απόψεις
Γιατί οι άνθρωποι δεν αλλάζουν
Επιμέλεια: Δ. Πανταζής - Φαρμακοποιός 
Δημοσιεύθηκε: Στις 09/06/2008 ώρα: 10:58
Μικρότερη γραμματοσειρά Επαναφορά γραμματοσειράς Μεγαλύτερη γραμματοσειρά
Αλλάζουν οι άνθρωποι εύκολα την συμπεριφορά τους η την στάση τους; Η απάντηση είναι ξεκάθαρη – ΟΧΙ.

Κατά την άποψη μου η κυριότερη παράμετρος που οδηγεί σε αυτή την αντίσταση στην αλλαγή είναι η συσσωρευμένη αδιαφορία. Είναι πολλά καθημερινά πράγματα που αποδεικνύουν ότι πολλές μικρές «αδιαφορίες» μαζί, στον χρόνο και στον χώρο, μπορεί να προκαλέσουν μεγάλες καταστροφές. Ας θυμηθούμε για παράδειγμα τις καταστροφικές πυρκαγιές του περσινού καλοκαιριού, ή τις «αδιαφορίες» που οδήγησαν στην μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα πολλών περιοχών γύρω από την Αττική (Οινόφυτα). Ας σκεφτούμε τέλος την πορεία των τελευταίων 20 – 30 χρόνων και την αδιαφορία που επιδείξαμε για σημαντικά θέματα, όπως είναι το περιβάλλον, και τα οποία τα βρίσκουμε σήμερα μπροστά μας διογκωμένα και απειλητικά πλέον.

Και πως αντιμετωπίζει κανείς την αδιαφορία; Υπάρχουν διάφοροι τρόποι, αν και δεν ξέρω αν είναι πράγματι αποτελεσματικοί, αν μπορούν δηλαδή να προκαλέσουν αλλαγές στην συμπεριφορά μας. Η θεωρία μας λεει (Διαχείριση των αλλαγών) ότι οι άνθρωποι δεν αλλάζουν εύκολα, και φοβάμαι, αλίμονο,  ότι η πράξη επιβεβαιώνει την θεωρία. Γιατί όμως δεν αλλάζουμε; Οι ερευνητές μας λένε ότι οι άνθρωποι δεν αλλάζουν εύκολα γιατί:

- Δεν μπορούν να δουν την ανάγκη για αλλαγή

- Ακόμα και όταν δουν την ανάγκη για αλλαγή, συνήθως δεν κάνουν τίποτα

- Ακόμα και όταν αρχίσουν να κάνουν κάτι, συχνά αποτυγχάνουν να το ολοκληρώσουν

Το ίδιο ερώτημα, που θέσαμε και εμείς στην αρχή, διατυπώνουν και οι καθηγητές ψυχολογίας HAL ARKOWITZ και SCOTT O. LILIENFELD από τα πανεπιστήμια της Arizona και του Emory αντίστοιχα, σε ένα άρθρο τους στο περιοδικό Scientific American MIND του Ιουνίου-Ιουλίου 2007.

Σκεφτείτε πόσοι άνθρωποι εμπλέκονται σε «περιπέτειες» που αφορούν την υγεία τους, λόγω της συμπεριφοράς τους και όμως δεν κάνουν σχεδόν τίποτα. Οι συμπεριφορές που συνδέονται με το κάπνισμα, την παχυσαρκία, την κατάχρηση αλκοόλ ή την επικίνδυνη οδήγηση, ευθύνονται για εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο σε όλο τον κόσμο. Και όμως πρόσφατες έρευνες στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, μας ενημερώνουν ότι το 20% των ενήλικων Αμερικάνων συνεχίζει να καπνίζει (στην Ελλάδα δεν χρειάζεται να κάνουμε έρευνα για αυτό το ζήτημα, γιατί καπνίζουν σχεδόν όλοι), περισσότερο από το 30% είναι υπέρβαροι και περίπου 15% κάνουν κατάχρηση στην χρήση αλκοόλ.

Επίσης γνωρίζουμε ότι οι άνθρωποι δεν συμμορφώνονται εύκολα στις προτεινόμενες θεραπείες. Έρευνες, επίσης από τις ΗΠΑ, μας ενημερώνουν ότι το 50-65% των ασθενών αρνούνται να ακολουθήσουν τις ιατρικές συμβουλές και θεραπείες και ότι το 10% όλων των εισαγωγών στα νοσοκομεία οφείλεται στην ελλιπή εφαρμογή των ιατρικών οδηγιών για συγκεκριμένες παθήσεις. Η Pauline Vincent, από το πανεπιστήμιο «Case Western Reserve», μελέτησε το 1971 τους ασθενείς που έπασχαν από γλαύκωμα και διαπίστωσε ότι, παρ’ όλο που αυτοί γνώριζαν ότι κινδυνεύουν να τυφλωθούν αν δεν ακολουθήσουν την θεραπεία (σταγόνες του φαρμάκου που είχε συστήσει ο γιατρός τους στο μάτι), δεν συμμορφώνονταν ικανοποιητικά στην θεραπεία.

Γενικά πολλές προσπάθειες που κάνουν οι άνθρωποι να αλλάξουν την συμπεριφορά τους αποτυγχάνουν. Ο ψυχολόγος John Norcross από το πανεπιστήμιο του Scranton, σε μια έρευνα που έκανε, βρήκε ότι μόνο το 19%, αυτών που είχαν αποφασίσει, σε κάποια χρονική περίοδο. να αλλάξουν κάποια προβληματική συμπεριφορά, συνέχιζαν και ακολούθησαν τις αλλαγές που αποφάσισαν, όταν ελέγχθηκαν και πάλι 2 χρόνια αργότερα¹. Γιατί όμως οι άνθρωποι δεν αλλάζουν εύκολα; Στον πίνακα που ακολουθεί οι δύο καθηγητές της ψυχολογίας παραθέτουν ορισμένες από τις αιτίες που σύμφωνα με ορισμένους ψυχολόγους ευθύνονται για αυτό το φαινόμενο.

Δυνάμεις που εμποδίζουν την αλλαγή

- Το status quo είναι κάτι που μας είναι οικείο και προβλέψιμο, ακόμα και αν είναι δυσάρεστο. Αντίθετα, η αλλαγή είναι απρόβλεπτη και προκαλεί άγχος.

- Οι άνθρωποι φοβούνται ότι αν αποτύχουν στις αλλαγές, τότε τα πράγματα θα γίνουν ακόμη χειρότερα.

- Ελαττωματικές πεποιθήσεις (για παράδειγμα: «αν δεν έχω 100% επιτυχία, θεωρώ ότι απέτυχα) μπορεί να εμποδίσουν τις προσπάθειες για αλλαγή. Όταν οι άλλοι μας πιέζουν να αλλάξουμε, εμείς θεωρούμε αυτές τις προσπάθειες για αλλαγές σαν απειλή για την ελευθερία μας. Για να διατηρήσουμε την ελευθερία μας, εμείς αντιστεκόμαστε στις αλλαγές, Οι ψυχολόγοι ονομάζουν αυτή την συμπεριφορά αντίσταση («reactance»).

- Οι ανεπιθύμητες συμπεριφορές μπορεί να υπηρετούν σημαντικές λειτουργίες (όπως αυτές του αλκοολικού που αισθάνεται ότι πίνοντας τον ανακουφίζει από το στρες και την κατάθλιψη ταυτόχρονα). Η αλλαγή (να σταματήσει να πίνει) μπορεί να απομακρύνει από αυτό το άτομο τα μόνα μέσα που γνωρίζει για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα του.

Η βοήθεια στους ανθρώπους για να αλλάξουν περιλαμβάνει το να τους βοηθήσεις να θέλουν την αλλαγή, παρά να τους καλοπιάνεις μέσω της συμβουλής, της πειθούς ή της κοινωνικής πίεσης. Η έρευνα μας λένε οι δύο καθηγητές απόδειξε ότι τέτοιες προσεγγίσεις «υψηλής κατεύθυνσης» (πίεσης) είναι πιθανό να αποτύχουν κάνοντας τον ασθενή να αυξάνει τις αντιστάσεις του στην αλλαγή.

Για παράδειγμα, μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε από τους William R. Miller, R. Gayle Benefield και J. Scott Tonigan, όλοι από το πανεπιστήμιο του New Mexico, απέδειξε ότι το στυλ της απευθείας «σύγκρουσης» με ασθενείς που έπασχαν από αλκοολισμό, οδήγησε σε σημαντικά αυξημένη αντίσταση και φτωχά αποτελέσματα, μετά από ένα χρόνο προσπαθειών για αλλαγή στην συμπεριφορά τους, σε σύγκριση με εκείνες τις προσεγγίσεις που βασίστηκαν στο να στηρίζουν αυτούς τους ανθρώπους να προχωρήσουν σε αλλαγές στην συμπεριφορά τους, που βασίζονταν στην εσωτερική τους κινητοποίηση. Στην έρευνα τους, οι συγκεκριμένοι ερευνητές από το πανεπιστήμιο του New Mexico, διαπίστωσαν ότι όσο περισσότερο αύξανε η αντιπαράθεση των θεραπευτών με τους ασθενείς τους, τόσο μεγαλύτερη ήταν η αντίσταση τους και τόσο περισσότερο αύξανε η κατανάλωση ποτών. Αντίθετα συμπεριφορές, από την πλευρά των θεραπευτών, που βασίζονταν στο να στηρίξουν αυτούς τους ανθρώπους να αλλάξουν ήταν πολύ περισσότερο αποτελεσματικές και δεν προκάλεσε αντιδράσεις, από την πλευρά των ασθενών, που θα οδηγούσαν σε αντίθετα αποτελέσματα.

Έτσι, όπως μας ενημερώνουν οι συγγραφείς του άρθρου, αναπτύχθηκε η μέθοδος της συζήτησης με τον ασθενή, που είχε σαν στόχο να τον κινητοποιήσει. Η μέθοδος αυτή αναπτύχθηκε από τους Miller και τον βοηθό του ψυχολόγο Stephen Rollnick από σχολή ιατρικής του πανεπιστημίου του Cardiff (Cardiff University School of Medicine) στην Ουαλία. Η μέθοδος είναι απλή και βασίζεται στο να διερευνήσει και κινητοποιήσει τις εγγενείς δυνάμεις που έχει ο ασθενής, προκειμένου να λύσει το πρόβλημα του. Με άλλα λόγια η αντίσταση του ασθενή για αλλαγή αντιμετωπίζεται από τους θεραπευτές σαν αβεβαιότητα του ίδιου (αμφιθυμία) να κατανοήσει, να γίνει κατανοητός και να εκτιμηθεί, και όχι σαν προσπάθεια που απαιτεί απευθείας αντιπαράθεση μαζί του. Υπάρχει, μας λένε οι ερευνητές, ένα σημαντικό ερευνητικό έργο το οποίο μας δείχνει ότι παρόμοιες μέθοδοι, που έχουν σαν στόχο να στηρίξουν τις εσωτερικές δυνάμεις που διαθέτει ένας άνθρωπος προκειμένου να προχωρήσει σε αλλαγές, αποδείχτηκαν αποτελεσματικές στις περιπτώσεις ανθρώπων που έπασχαν από αλκοολισμό ή έκαναν χρήση ναρκωτικών ουσιών, ή σε ασθενείς που έπρεπε για λόγους υγείας να ακολουθήσουν δίαιτα ή να αντιμετωπίσουν προβλήματα άγχους και στρες.

Μια ποσοτική επισκόπηση που πραγματοποιήθηκα από τους Arkowitz και Brian Burke, από το πανεπιστήμιο της Arizona, αποκάλυψε ότι οι μέθοδοι στήριξης των ασθενών να προχωρήσουν σε αλλαγές παρουσίασε επιτυχία της τάξης του 51% σε σύγκριση με το 37% που παρατηρήθηκε για εκείνους που χρησιμοποίησαν άλλες μεθόδους ή δεν ακολούθησαν καμία θεραπεία. Τέλος οι δύο αρθρογράφοι τονίζουν ότι οι μέθοδοι που στηρίζονται στο να κινητοποιήσουν τις εγγενείς δυνάμεις των ανθρώπων δίνουν έμφαση στις ικανότητες της ακρόασης και της κατανόησης των ενδοιασμών των ανθρώπων σχετικά με τις αλλαγές, καθώς και η προσπάθεια να ενισχυθεί εκείνη η πτυχή του ανθρώπινου νου που επιθυμεί και θέλει να προσπαθήσει για την αλλαγή.

Επίσης άλλοι ερευνητές που μελετούν τα θέματα διαχείρισης αλλαγών μας ενημερώνουν ότι οι άνθρωποι αλλάζουν:

- Όταν έχουν στόχους και όραμα ζωής

- Όταν πειστούν ότι η αλλαγή τους φέρνει πιο κοντά στους στόχους τους

- Όταν έχουν την δύναμη και την θέληση να την πραγματοποιήσουν

- Όταν έχουν αρχές, αξίες και πάθος για αυτές

- Όταν απειληθούν

Δεν μπορώ να σας πω ότι όλα τα παραπάνω με κάνουν να αισθάνομαι περισσότερο αισιόδοξος, αν και δεν φημίζομαι για το απαισιόδοξο του χαρακτήρα μου. Φοβάμαι δηλαδή ότι γενικά λείπουν τόσο οι εσωτερικές δυνάμεις από τους ανθρώπους, όσο και οι στόχοι και τα οράματα ζωής, η δύναμη και η θέληση για πραγματοποίηση οραμάτων, όπως λείπουν οι αρχές, οι αξίες και το πάθος για αυτές. Το γιατί συμβαίνει αυτό, και σε αυτό τον βαθμό στην χώρα μας, είναι ίσως ένα τεράστιο θέμα που ξεπερνά τόσο τις δυνατότητες μου, όσο και τους στόχους αυτού του κειμένου, θέλω όμως να ελπίζω ότι, όσο αφορά το θέμα των προσωπικών, αλλά και συλλογικών, αλλαγών δεν θα επιβεβαιωθεί ο γιατρός που δήλωνε:

«Σε προσωπικό επίπεδο καθημερινά αντιμετωπίζω παρόμοια θέματα. Κάθε φορά που ένας πελάτης έρχεται σε εμένα με ένα πρόβλημα, αυτό που ανακαλύπτω είναι ότι αυτός ο άνθρωπος βιώνει στην πραγματικότητα τον αργό θάνατο. Προσπαθώντας να τους βοηθήσω, τους δείχνω τις εναλλακτικές. Τους λέγω ότι μπορούν ή να συνεχίσουν να πεθαίνουν αργά ή μπορούν να προσπαθήσουν να πραγματοποιήσουν σημαντικές αλλαγές στον τρόπο που δραστηριοποιούνται και εργάζονται. Οι περισσότεροι δεν έχουν το κουράγιο να δεσμευτούν σε βαθιές αλλαγές και έτσι δεν θεραπεύονται. Η πρόκληση για εμένα είναι να τους δώσω κουράγιο και δύναμη για να πραγματοποιήσουν τις αλλαγές, να τους βοηθήσω να τολμήσουν και να προσπαθήσουν».

Εμείς θα τολμήσουμε; Θα προσπαθήσουμε ή θα παρακολουθούμε την πορεία προς τον αργό θάνατο;

¹ Scientific American mind June/July 2007  - HAL ARKOWITZ AND SCOTT O. LILIENFELD. Ο Arkowitz είναι καθηγητής ψυχολογίας στο πανεπιστήμιο της Arizona. Ο Lilienfeld είναι καθηγητής ψυχολογίας στο πανεπιστήμιο του Emory.

Επιστροφή


Αναλύσεις - Μελέτες
Γρίπη - H1N1
Παιδεία και Κοινωνία
Ασφαλιστικό
Ασφαλιστικό - Κόμματα
Ασφαλιστικό - Οικονομία

Μας ενδιαφέρει όλους
Διατροφή
Αλλεργίες
Aids / HIV
Διαβήτης
Ισορροπημένη Διατροφή
Εγκυμοσύνη
Καρδιολογικά Θέματα
Καρκίνος
Ουρολογικά Θέματα
Παχυσαρκία
Πνεύμονας...Ζωής
Οφθαλμολογία
Σεξουαλική Υγεία
Στοματική Υγιεινή
Το Γνωρίζατε αυτό;
Ορθοπεδικά Θέματα
Περιοχή μελών
* Ξέχασα τον κωδικό
*Εγγραφή νέου μέλους
Θέματα
Υγεία & Οικογένεια
Υγεία & Πρόληψη
Υγεία & Άντρας
Υγεία & Γυναίκα
Υγεία & Παιδί
Υγεία & 3η Ηλικία
Υγεία & Ομορφιά
Υγεία & 4 Εποχές
Υγεία & Διατροφή
Υγεία & Ευ Ζήν
Υγεία & Sex
Ψυχική Υγεία

Newsletter
Newsletter
Αρχική Σελίδα | Όροι Χρήσης | Προστασία Προσωπικών Δεδομένων

Οι πληροφορίες οι οποίες παρέχονται στον διαδικτυακό τόπο medinfo.gr δέν έχουν συμβουλευτικό,
αλλά καθαρά πληροφοριακό χαρακτήρα. Παρακαλόύμε συμβουλευτείτε τον ιατρό σας.


© 2019 Medinfo   Κατασκευή ιστοσελίδων: ATnet Communications Α.Ε.