Δευτέρα 16 Σεπτεμβρίου 2019 11:02
MedInfo
Εκτύπωση σελίδας  Στείλ'το σε φίλο 
 


Θεματική Αναζήτηση:


Απόψεις
Ο διανοητικός πλούτος των εθνών.
Επιμέλεια: Δ. Πανταζής - Φαρμακοποιός 
Πηγή: Ελληνική & Διεθνής Αρθρογραφία   
Δημοσιεύθηκε: Στις 06/04/2009 ώρα: 11:11
Μικρότερη γραμματοσειρά Επαναφορά γραμματοσειράς Μεγαλύτερη γραμματοσειρά
Πολλές φορές και από πολλές πλευρές έχει λεχθεί ότι, τα έθνη, προκειμένου να ανταποκριθούν στις σύγχρονες εξελίξεις και τις ραγδαίες αλλαγές που λαμβάνουν χώρα παγκοσμίως, θα πρέπει να εκμεταλλευτούν με τον καλλίτερο δυνατό τρόπο όλους τους πόρους τους και κύρια τους ανθρώπινους.
Το γραφείο των επιστημών της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου πραγματοποίησε μια έρευνα η οποία αναφέρεται στον ρόλο του πνευματικού πλούτου και της επίδρασης του στην οικονομική και κοινωνική ευημερία των εθνών. Η έρευνα αυτή προσπαθούσε να ανιχνεύσει τις επιπτώσεις των μελλοντικών προκλήσεων στην νοητική μας ανάπτυξη απόν την βρεφική ηλικία έως και την τελευταία μας στιγμή. Η έρευνα, όπως μας ενημερώνει το κορυφαίου κύρους επιστημονικό περιοδικό Nature (Vol 455/23 Οκτώβριος 2008), διήρκεσε 2 χρόνια και σε αυτή έλαβαν μέρος 450 ειδικοί από διάφορους επιστημονικούς κλάδους από 16 χώρες. Στην αναφορά του συγκεκριμένου περιοδικού σημειώνεται ότι, παρ’ όλο που η έρευνα αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο, οι προκλήσεις της κατάθλιψης, της νοητικής ανίας, των δυσκολιών μάθησης και των πνευματικών ασθενειών αφορούν όλο τον κόσμο.

Ορισμένα από τα βασικά ευρήματα αυτής της έρευνας, όπως παρουσιάζονται πάντα στο επιστημονικό περιοδικό Nature, είναι τα ακόλουθα:

1. Ενίσχυση της διανοητικής ισχύος σε νέους και ενήλικες. Υπάρχει μια τεράστια προοπτική για την ενίσχυση του διανοητικού κεφαλαίου των εθνών μέσα από διαφορετικές παρεμβάσεις. Η γενετική συνεισφορά στο πνευματικό κεφάλαιο των νέων ανθρώπων είναι αρκετά χαμηλότερη από το 50% κατά την παιδική ηλικία, και αυξάνει σε πάνω από 60% κατά την ενηλικίωση και την «προχωρημένη» ηλικία.

2. Τι η επιστήμη θα μπορούσε να κάνει στα πρώιμα χρόνια. Η σύγχρονη επιστήμη που ασχολείται με το νευρικό σύστημα και την νόηση έχει ήδη αποκαλύψει τους νευρικούς σηματοδότες ή βιοσηματοδότες, που μπορούν να μας αποκαλύψουν τις δυσκολίες στην μάθηση ήδη από την νηπιακή ηλικία.

3. Ο πρώιμος εντοπισμός των νοητικών διαταραχών. Η πρόκληση του χειρισμού των νοητικών ασθενειών είναι σημαντική. Υπάρχουν μεγάλες δυνατότητες βελτίωσης της διάγνωσης, αλλά και της θεραπείας, καθώς και του να επιληφθούμε των κοινωνικών παραμέτρων κινδύνου όπως είναι οι διάφορες υποχρεώσεις.

4. Η μάθηση πρέπει να συνεχίζεται καθ’ όλη την διάρκεια της ζωής ενός ατόμου. Αυτό μπορεί να έχει άμεσο αποτέλεσμα στην διανοητική υγεία και την ευζωία των ανθρώπων σε όλες τις ηλικιακές ομάδες και φαίνεται ότι είναι ιδιαίτερα σημαντική για τους ανθρώπους «προχωρημένης» ηλικίας.

5. Μεταβαλλόμενες ανάγκες σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον εργασίας. Η εργασία αλλάζει, τόσο όσο αφορά τα δημογραφικά της χαρακτηριστικά, όσο αφορά και την ζήτηση της. Έτσι η διανοητική υγεία των εργαζομένων θεωρείται σημαντικός παράγοντας στην προσπάθεια βελτίωσης του διανοητικού κεφαλαίου των κοινωνιών και των οικονομιών.

Τι είναι όμως το διανοητικό κεφάλαιο και πως αυτό ορίζεται; Θα πρέπει λοιπόν α δηλώσουμε ότι, σύμφωνα πάντα με το περιοδικό Nature, το διανοητικό κεφάλαιο περιλαμβάνει τόσο τις γνωστικές όσο και τις συναισθηματικές παραμέτρους. Περιλαμβάνει την γνωστική ικανότητα των ανθρώπων, την ευελιξία που έχουν στο να μαθαίνουν και την συναισθηματική τους νοημοσύνη ή τις κοινωνικές δεξιότητες και προσαρμοστικότητα όταν βρίσκονται κάτω από πίεση (στρες). Ο όρος ως εκ’ τούτου εμπερικλείει μια βασική διάσταση των στοιχείων που καθορίζουν το πόσο καλά μπορεί ένα άτομο να συμβάλλει στην κοινωνία και να βιώσει με υψηλή ποιότητα την ζωή του.

Από την άλλη πλευρά η καλή (υγιής) νοητική κατάσταση ενός ατόμου, αποτελεί μια δυναμική κατάσταση που αναφέρεται στην ικανότητα του ατόμου να αναπτύσσει το δυναμικό του, την παραγωγικότητα και την δημιουργικότητα του στην εργασία και να κτίζει σταθερές και δυνατές σχέσεις με τους συνάνθρώπους του συμβάλλοντας έτσι στην κοινωνία.

Η θετική συναισθηματική κατάσταση ή γενικότερα η θετική προσέγγιση για την ζωή συνδέεται με μεγαλύτερη περιέργεια, μεγαλύτερη ευελιξία στην σκέψη και συνήθως οι άνθρωποι αυτοί είναι ανοικτοί στην μάθηση και αυτά τα χαρακτηριστικά είναι ιδιαίτερα σημαντικά για την ανάπτυξη του διανοητικού κεφαλαίου, κατά την διάρκεια της παιδικής ηλικίας και της εφηβείας. Η πρώιμη μάθηση στα παιδιά μπορεί να βοηθήσει ώστε αυτά να προσαρμόζονται καλλίτερα στο στρες, αλλά και στις νοητικές διαταραχές.

Είναι λοιπόν φανερό, σύμφωνα πάντα με το επιστημονικό περιοδικό,  ότι το πως ένα έθνος αναπτύσσει και χρησιμοποιεί το διανοητικό του κεφάλαιο, δεν έχει να κάνει μόνο με την ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας και της ευημερίας αυτού του έθνους, αλλά είναι επίσης πολύ σημαντικό και για την νοητική υγεία και την συνοχή της κοινωνίας. Βλέπουμε λοιπόν ότι, πέρα από όσα αναπτύξαμε εμείς στα προηγούμενα άρθρα μας για την παιδεία, αυτό που καλείται ανάπτυξη του διανοητικού κεφαλαίου είναι μια από τις σημαντικότερες παραμέτρους για το «ευ-ζην» μιας κοινωνίας. Είναι σημαντικό μάλιστα να σημειώσουμε, στο σημείο αυτό, ότι αυτή δεν είναι η άποψη «κάποιων» γκουρού, αλλά το αποτέλεσμα της έρευνας μιας ομάδας 450 ειδικών επιστημόνων που δημοσιεύτηκε στο εγκυρότερο ίσως επιστημονικό περιοδικό.

Για να μπορέσουμε όμως να προσεγγίσουμε καλλίτερα αυτό το θέμα, ας συνεχίσουμε να εμβαθύνουμε στην έρευνα, την μεθοδολογία της και τα αποτελέσματα της. Η διαδικασία λοιπόν της έρευνας, σύμφωνα με το επιστημονικό περιοδικό, συνίσταται σε δύο σημαντικά στάδια:

 Την κατανόηση των τεκμηρίων (στοιχείων, ενδείξεων) και

 Τον εντοπισμό του τρόπου που θα μας οδηγήσει προς τα εμπρός

 Υπήρξε εστίαση σε τρεις περιοχές:

 Την ανάπτυξη κατά την παιδική ηλικία

 Την διανοητική υγεία και το «ευ-ζην» στους τόπους εργασίας

 Η δημιουργία των περισσότερων γνωστικών πόρων κατά την ενηλικίωση

Φαίνεται λοιπόν ότι οι δυσκολίες μάθησης κατά την διάρκεια της παιδικής ηλικίας, αν δεν αντιμετωπιστούν εγκαίρως, δημιουργούν σημαντικές δυσκολίες αργότερα στην ζωή του παιδιού. Έτσι, για παράδειγμα, δυσκολίες στην διαδικασία της ακοής, μπορεί να οδηγήσουν στην ανάπτυξη δυσλεξίας, με σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις για το παιδία αργότερα. Επειδή το μυαλό αναπτύσσεται αλληλεπιδρώντας, μια δυσλειτουργία σε μια από τις αισθήσεις του παιδιού μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη άλλων περιοχών. Τα γνωστικά προβλήματα και τα προβλήματα στην μάθηση, που μπορεί να αναπτυχθούν εξαιτίας αυτών ή άλλων προβλημάτων σε ένα παιδί, μπορεί να το οδηγήσουν στο να έχει χαμηλή αυτό-εκτίμηση και σε άρνηση της μάθησης. Το μυαλό υπόκειται σε σημαντικές δομικές και λειτουργικές αλλαγές κατά την διάρκεια της εφηβείας. Ο σχηματισμός νέων συνάψεων κορυφώνεται στον εγκέφαλο του παιδιού στην ηλικία των 9 -12 χρόνων και ακολουθεί ένας περιορισμός εκείνων των συνάψεων που φαίνεται να «περισσεύουν» ή δεν χρησιμοποιούνται. Επιπλέον, όπως όλοι ξέρουμε οι έφηβοι υπόκεινται σε σημαντικές προσαρμογές και αλλαγές όσο αφορά τον συναισθηματικό τους κόσμο, αλλά και το ορμονικό τους σύστημα και φυσικά την συμπεριφορά τους. Αυτά ακριβώς είναι που κάνουν τους έφηβους επιρρεπείς σε συμπεριφορές που παρουσιάζουν υψηλή επικινδυνότητα όπως είναι, η λήψη αλκοόλ ή ναρκωτικών ή άλλες «παραβατικές» συμπεριφορές. Καθώς μάλιστα το μυαλό αναπτύσσεται ακόμα, συμπεριφορές όπως η λήψη αλκοόλ ή ναρκωτικών είναι ακόμα πιο επιβλαβείς για την παραπέρα ανάπτυξη του. Νεύρο-απεικονιστικές και νεύρο-φυσιολογικές μελέτες έδειξαν ότι η χρήση τέτοιων ουσιών κατά την διάρκεια της εφηβείας οδηγεί σε νευρικές διαταραχές στα «δίκτυα» εκείνα του εγκεφάλου που συνδέονται με την ικανότητα μάθησης, προσοχής και εκτέλεσης μιας λειτουργίας.

Για να αντιμετωπιστεί θετικά αυτή η κατάσταση η αναφορά που συνέταξαν οι ερευνητές κάνει τις εξής συστάσεις:

1. Είναι αναγκαίο να εκπαιδευθούν τόσο οι γονείς όσο και οι διδάσκοντες σχετικά με τα θέματα που αφορούν την ανάπτυξη των παιδιών και για το πως μπορούν να βοηθηθούν τα παιδιά που έχουν γνωστικές δυσκολίες να αναπτυχθούν.

2. Μεγαλύτερη προτεραιότητα απαιτείται να δοθεί σε εκείνα τα παιδιά που παρουσιάζουν προβλήματα

3. Τέλος μεγαλύτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στην έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση προβλημάτων, όπως η δυσλεξία.

Στο σημείο αυτό δεν μπορώ να αποφύγω τον πειρασμό να διατυπώσω ορισμένα ερωτήματα και απόψεις. Πρώτα από όλα θα ήθελα να δηλώσω ότι σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην μελέτη και εμείς σας παρουσιάσαμε εδώ, τα κρίσιμα χρόνια στην δημιουργία του διανοητικού κεφαλαίου και στην λειτουργία του εγκεφάλου είναι τα χρόνια από την γέννηση έως και την ηλικία των 12 ετών. Αυτό σημαίνει ότι αν κάποιος ασχοληθεί σοβαρά με την υπόθεση της παιδείας, θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα σε αυτές τις ηλικίες. Εμείς όμως ακούσαμε τον υπεύθυνο για τον διάλογο στην παιδεία καθηγητή κο Μπαμπινιώτη (στην εκπομπή «Πρώτη Γραμμή της ΝΕΤ) να δηλώνει ότι, για να υπάρξει ορατό αποτέλεσμα στον διάλογο για την παιδεία θα πρέπει να αφήσουμε προς το παρόν το δημοτικό, που λειτουργεί σωστά (κατά τον κύριο Μπαμπινιώτη), αλλά και το γυμνάσιο που είναι μεν σε χειρότερη κατάσταση, σε σχέση με το δημοτικό, αλλά σίγουρα καλλίτερα από το λύκειο, που πάντα θεωρεί ο έγκριτος καθηγητής ότι πάσχει και γι’ αυτό θα πρέπει να εστιαστούν σε αυτό και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση οι προσπάθειες διαλόγου. Τώρα εμένα μου γεννάται ένα ερώτημα: Έχουν υπόψη τους οι άνθρωποι που διαλέγονται για το κολοσσιαίο θέμα της παιδείας υπόψη τους αυτά τα στοιχειά που παραθέτουμε ή άλλα ανάλογα;

Επίσης, στην σημερινή καταναλωτική κοινωνία μας, συνήθως οι γονείς εργάζονται αρκετές ώρες και η επαφή με τα παιδιά, ιδιαίτερα κατά την φάση της εφηβείας, είναι πράγματι μικρή έως ελάχιστη για την πλειοψηφία των γονιών. Αυτό σημαίνει ότι είτε με ευθύνη δική μας, είτε με ευθύνη του «συστήματος», όλες οι παραπάνω προληπτικές ενέργειες, ή τουλάχιστο το μεγαλύτερο μέρος αυτών, καθώς και του χρόνου επαφής με τα παιδιά και τους νέους, έχει περάσει στις πλάτες της «συντεταγμένης» κοινωνίας, δηλαδή των σχολειών, των φροντιστηρίων ή των τηλεοπτικών «αστέρων», μέσω εκπομπών που βλέπουν τα παιδιά (έτσι ώστε να μην αποσπάται και η προσοχή των γονιών από τα άλλα τους «καθήκοντα»). Αν πράγματι είναι έτσι, τότε τα γεγονότα που παρακολουθήσαμε τελευταία (συμπεριλαμβάνω και τα γεγονότα του Δεκέμβρη) πρέπει να είναι αποτέλεσμα ελλειμματικής συμπεριφοράς (επιεικής όρος) της κοινωνίας. Εγώ όμως (εκτός από ελάχιστες φωνές, ανάμεσα τους ο πρύτανης του πανεπιστημίου κύριος Κοίτας) δεν άκουσα καμία τέτοια προσέγγιση. Αντίθετα το φαινόμενο αυτό, δηλαδή της συνεχούς αύξησης της οργής όλων και περισσότερων νέων ανθρώπων που καταλήγει σε τυφλή βία, καταλογίστηκε σε ένα κόμμα που το μέγεθος του δεν ξεπερνά το 6-7%, και το οποίο ποτέ του δεν έχει κυβερνήσει σε αυτό τον τόπο. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει (κατά την δική μου την άποψη) ότι δεν αναλογούν και σε αυτό τον χώρο ευθύνες, όπως εξ’ άλλου και στον καθένα από εμάς και ιδιαίτερα σε όλους εκείνους τους γονείς που συζητούν με τα παιδιά τους λιγότερο από 2 ώρες την εβδομάδα. Σίγουρα όμως, πολύ λιγότερες από όλους τους άλλους και ιδιαίτερα αυτούς που έχουν κάνει χόμπι τις «εκπαιδευτικές» μεταρρυθμίσεις ανά 2ετία περίπου. Επιτρέψτε μου όμως να απομακρυνθώ από την «πολιτικάντικη» προσέγγιση του θέματος και να επιστρέψω στην επιστημονική.

Πέρα από όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, μπορούμε να κάνουμε πολλά περισσότερα για να βελτιώσουμε την διανοητική υγεία, καθώς τα παιδιά μεταβάλλονται σε ενήλικες, μας ενημερώνει πάντα το εγκυρότατο επιστημονικό περιοδικό.  Μια από τις μέθοδες είναι η ανάπτυξη της γνώσης και όπως σωστά επισημαίνει το περιοδικό, οι νέες τεχνολογίες που υπάρχουν μπορεί να συμβάλλουν σημαντικά στην βελτίωση της προσωπικής μάθησης. Επίσης με τους ενήλικες που έχουν προβλήματα κατάθλιψης ή κάνουν κατάχρηση αλκοόλ, θα πρέπει να υπάρξει καλλίτερη θεραπευτική προσέγγιση που θα βασίζεται στην κοινωνική στήριξη αυτών των ατόμων (ανάμεσα τους η εργασία με την βοήθεια οικονομικών συμβούλων), αλλά και στην δυνατότητα να επιληφθούμε εκείνων των κοινωνικών παραμέτρων που αυξάνουν τον κίνδυνο και οδηγούν σε τέτοιες συμπεριφορές.

Καθώς οι άνθρωποι γηράσκουν, η μάθηση θα συνεχίσει να ενθαρρύνεται και να προωθείται δραστήρια, καθώς αυτή η διαδικασία μπορεί να μας προστατέψει από την γνωστική παρακμή και νοητικό μαρασμό. Ιδιαίτερα η τεχνολογία της πληροφορίας μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στο να βοηθήσει τους ανθρώπους να ξεπεράσουν τα προβλήματα μνήμης και πνευματικής ανίας.

Όπως και στην περίπτωση των μαθησιακών δυσκολιών, έτσι και με τις ασθένειες του νου θα πρέπει να γίνεται έγκαιρη διάγνωση και να λαμβάνονται μέτρα. Γενετικοί και νοητικοί «βίοσηματοδότες» μπορεί να παίξουν σημαντικό ρόλο στον έγκαιρο εντοπισμό πολλών από αυτών των ασθενειών. Η ασθένεια του Alzheimer, για παράδειγμα ευθύνεται για το 60% περίπου όλων των περιπτώσεων πνευματικής ανίας. Οι πλάκες και άλλες νευρολογικές διαταραχές που ευθύνονται για την πάθηση αυτή εμφανίζονται πολύ νωρίτερα από τα κλινικά της συμπτώματα.

Η αναφορά των ερευνητών υπογραμμίζει ότι, πέρα από τα φάρμακα και τις θεραπείες που θα αναπτυχθούν και αναμένεται να ανακουφίσουν τους ασθενείς που θα πάσχουν από παρόμοιες παθήσεις, είναι απαραίτητο να υπάρξουν και άλλες κοινωνικές δραστηριότητες που θα βοηθήσουν τους ανθρώπους να ενισχύσουν το πνευματικό τους κεφάλαιο και την πνευματική υγεία.

Μια σειρά από δεξιότητες και συμπεριφορές είναι σημαντικές προκειμένου να υποστηριχτούν οι άνθρωποι να αναπτύξουν και διατηρήσουν την πνευματική τους υγεία. Ανάμεσα σε αυτές είναι η δεξιότητα της αυτό-ρύθμισης, της δίψας για μάθηση, της δια βίου εκπαίδευσης, της προσαρμοστικότητας και της ικανότητας να αντιμετωπίζουν το στρες, αλλά και συμπεριφορές που προωθούν ένα υγιή τρόπο ζωής. Η αναφορά υπογραμμίζει ακόμα ότι το κόστος της αδράνειας θα είναι τεράστιο και ίσως δυσβάσταχτο για την κοινωνία στο σύνολο της. Έτσι αναφέρει ότι ορισμένες ψυχικές ασθένειες είναι ήδη αρκετά διαδεδομένες στο Ηνωμένο Βασίλειο. Για παράδειγμα το 16% του Αγγλικού πληθυσμού έχει τουλάχιστο μια φορά παρουσιάσει κατάθλιψη σε κάποια φάση της ζωής του. Το κόστος των ψυχικών ασθενειών στην Αγγλία ανέρχεται στα 36 δισεκατομμύρια στερλίνες και αν συνυπολογιστούν σε αυτό το κόστος και ευρύτερες παράμετροι που έχουν σχέση με την ποιότητα ζωής, τότε αυτό ανέρχεται στα 77 δισεκατομμύρια στερλίνες. Τα μέτρα λοιπόν για την προστασία της πνευματικής υγείας θα έχουν ένα τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό όφελος. Το όφελος αυτό θα είναι πολύ μεγαλύτερο αν υπολογίσουμε τις δημογραφικές αλλαγές που σχετίζονται με την αύξηση των ανθρώπων που είναι πάνω από 65 ετών.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να πούμε ότι αυτή είναι μια από τις σημαντικές μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί και αναφέρονται στον ρόλο της πρόληψης και της κοινωνικής συμπεριφοράς προκειμένου να αντιμετωπιστούν προβλήματα υγείας και ευρύτερα κοινωνικά προβλήματα στο όχι μακρινό μέλλον. Η συγκεκριμένη μελέτη αποκαλύπτει με πολύ πιο καθαρό τρόπο αυτά τα οποία επισημάναμε και στο τελευταίο άρθρο για την παιδεία. Το πρόβλημα φυσικά παραμένει, όπως και τα ερωτήματα. Τι είναι αυτό που μας κάνει να έχουμε ή να αποδεχόμαστε σαν κοινωνία παράλογες συμπεριφορές που υποσκάπτουν τόσο την ίδια την παραγωγική διαδικασία, όσο και την πνευματική ακεραιότητα των ανθρώπων; Γιατί ενώ χρειάζεται μια άλλη πολιτική στον τομέα αυτό, και αυτό επιβεβαιώνεται, είτε από τους ειδικούς του management, είτε από τους επιστήμονες που ασχολούνται με τα θέματα της ψυχικής υγείας και πνευματικής ανάπτυξης των ανθρώπων, οι κοινωνίες ακολουθούν (στην πλειοψηφία τους) αντίθετες πολιτικές; Η απάντηση δεν είναι όπως βλέπετε εύκολη. Φαίνεται όμως όλο και πιο καθαρά ότι αυτή βρίσκεται στον τρόπο σκέψης, και επομένως συμπεριφοράς, αλλά και στην παιδεία. Παιδεία και τρόπο σκέψης που φαίνεται ότι δεν μπορούν να προωθήσουν στην χώρα μας οι επίσημοι θεσμοί, αλλά και την οποία δεν φαίνεται να θέλει να διεκδικήσει ουσιαστικά η κοινωνίας μας. Ας ελπίσουμε ότι τα παιδιά της νέας γενιάς θα ξεπεράσουν τις δικές μας αγκυλώσεις και τα δικά τους αδιέξοδα και θα διεκδικήσουν αποτελεσματικότερα από εμάς τα δυο πολυτιμότερα αγαθά, που τόσο πολύ συνδέονται μεταξύ τους και αποτελούν τις δύο κυριότερες συνιστώσες ποιότητας ζωής, την παιδεία και την υγεία.
Επιστροφή


Αναλύσεις - Μελέτες
Γρίπη - H1N1
Παιδεία και Κοινωνία
Ασφαλιστικό
Ασφαλιστικό - Κόμματα
Ασφαλιστικό - Οικονομία

Μας ενδιαφέρει όλους
Διατροφή
Αλλεργίες
Aids / HIV
Διαβήτης
Ισορροπημένη Διατροφή
Εγκυμοσύνη
Καρδιολογικά Θέματα
Καρκίνος
Ουρολογικά Θέματα
Παχυσαρκία
Πνεύμονας...Ζωής
Οφθαλμολογία
Σεξουαλική Υγεία
Στοματική Υγιεινή
Το Γνωρίζατε αυτό;
Ορθοπεδικά Θέματα
Περιοχή μελών
* Ξέχασα τον κωδικό
*Εγγραφή νέου μέλους
Θέματα
Υγεία & Οικογένεια
Υγεία & Πρόληψη
Υγεία & Άντρας
Υγεία & Γυναίκα
Υγεία & Παιδί
Υγεία & 3η Ηλικία
Υγεία & Ομορφιά
Υγεία & 4 Εποχές
Υγεία & Διατροφή
Υγεία & Ευ Ζήν
Υγεία & Sex
Ψυχική Υγεία

Newsletter
Newsletter
Αρχική Σελίδα | Όροι Χρήσης | Προστασία Προσωπικών Δεδομένων

Οι πληροφορίες οι οποίες παρέχονται στον διαδικτυακό τόπο medinfo.gr δέν έχουν συμβουλευτικό,
αλλά καθαρά πληροφοριακό χαρακτήρα. Παρακαλόύμε συμβουλευτείτε τον ιατρό σας.


© 2019 Medinfo   Κατασκευή ιστοσελίδων: ATnet Communications Α.Ε.